اللّه هو العلم . ديگر اينكه معروف و مشهور است بلكه در بعض از كتب ديده‌ام كه مسطور است « هر سلطان يا حاكمى كه از پيش مقبرهء جاماسپ حكيم » عبور نمايد ، « چنانچه سوار باشد ، بايد پياده گردد ؛ راجلا « 1 » بگذرد و الّا صدمتى به او خواهد رسيد ؛ هو العالم بالسّر و الخفيات . ( از جمله مطالبى كه نسبت به آن بقعه مىدهند ) : اهالى آنجا مىگفتند : در شبهاى جمعه از آن بقعه شنيده مىشود كه كسى فرياد مىكند : بريز ! بريز ! « 2 » مكررا . از اتفاقات ، يك شب را فقير در پاى آن بقعه بيتوته كردم ؛ به غير از آواز پشّه ، صدايى به گوشم نخورد و از حسن اتفاق ، شب جمعه هم بود . فرداى آن شب ، قضيّه را به يكى از آن اهالى گفتم . جواب داد كه هر گاه كسى آنجا باشد ، آن آواز برنيايد . گفتم : اگر كسى نباشد ، پس كه آن آواز را مىشنود كه براى شما نقل كند ؟ سكوت كرد . و چيزهاى غريب ديگر . از آن بقعه نيز نقل مىكنند - من المهملات و الاباطيل « 3 » - كه قابل ذكر نيست . جاماسپ حكيم ، برادر گشتاسپ بن لهراسب ( 26 ) است ؛ از اجلّهء حكماى عجم بوده ، گويند كسب معارف نزد زردشت نموده و روزگارى شاگردى « چنكر نكهاجه » « 4 » هندى را كرده ( 27 ) كه آن نيز معتقد دين زردشت گرديده بود و با زردشت مكالمه‌ها نمود كه در تاريخ مسطور است و جاماسپ را كتابى است كه نام آن فرهنگ ملوك و اسرار عجم است [ و ] الحال به جاماسپ‌نامه مشهور شده و آن كتاب را به نام گشتاسپ برادر خود عنوان كرده و در آن كتاب از چند هزار سال آينده ، به رمز خبر داده ، بعض از آنها مطابق

--> ( 1 ) . يعنى در حالتى كه پياده باشد . ( 2 ) . امر به ريختن است . مختصرى از اين مطلب اين است كه عوام مىگويند جاماسپ از اوضاع و تأثير كواكب دانست كه به زهر عقرب خواهد مرد و روغنى تعبيه كرد و به شاگردى از خود داد و گفت زمانى كه عقرب مرا گزيد ، آن روغن را به موضع عقرب زده ، بريز ، در ساعت معين سوار بر اسب شد ؛ در ميان رودخانه رفت كه آن قضا از او بگذرد . ناگاه عقربى از هوا آمد و او را گزيد . در آن حال فرياد كرد به شاگرد خود كه بريز يعنى روغن را بر موضع عقرب گزيده ؛ بريز ، هنوز روغن به او نرسيده ، جان داد ؛ از آن بعد ، از قبرش اين آواز مىآيد از اين گونه اباطيل مىگويند . ( 3 ) . جمع باطل است . ( 4 ) . به جيم فارسى و نون و كاف و راء مهمله و نون و كاف و ها و الف و جيم تازى نوشته‌اند ؛ ولى حركت را ضبط نكرده‌اند .